Yusuf İpek
Yusuf İpek

🤑 AB'de Instagram Ücretli Olacak! - Hafta 44/2023

Yusuf İpek – 5 Kasım 2023 Websitesinde oku →

Herkese selamlar dostlar Kasım ayının ilk bültenine hoş geldiniz! Bugün 5 Kasım 2023.

Bültende bu hafta Mozilla'nın analizlerine göre Firefox 2023 yılında hızlanıyor, Meta ürünleri takip edilmek istemediğiniz takdirde ücretli oluyor, Brave'e yapay zeka geliyor ve Google Web Environment Integrity davasından vazgeçiyor.

Hepsi ve daha fazlası aşağıda sizlerle!

🐧 Özgür Yazılım

Linux Mint Aralık ayında deneysel olarak Wayland desteğini açacak. Mint biraz geriden geldiği için muhtemelen 2024'ün sonuna kadar stabil bir şey göremeyiz ama yavaş yavaş Wayland'e geçmesi güzel.

Linux Mint Gets ‘Experimental’ Wayland Support in December - Slashdot
“The work started on Wayland,” the Linux Mint project announced in their monthly newsletter. An anonymous reader shared this report from 9to5Linux about an upcoming new option in the Ubuntu-based distro: Linux Mint 21.3 [planned for Christmas of 2023] will be the first Linux Mint release to offe…

Mozilla'nın yıl boyunca yaptığı analizlere göre 2023 yılında Firefox birçok kullanıcı için hızlandı. Mesela sayfadaki ilk içeriğin çizilme süresi 250 ila 210 ms arasında hızlanmış ve Javascript'in çalışma hızı 1560 ms ila 1260 ms arasında hızlanmış. Tabii bunlar Mozilla'nın kendi analizleriyle çıktığı sonuçlar ama ben de Firefox'u düzenli kullanan birisi olarak hızlandığını düşünüyorum.

Down and to the Right: Firefox Got Faster for Real Users in 2023 – Mozilla Hacks - the Web developer blog
We’ve been working hard on making Firefox even faster and we’re extremely happy to report that this has resulted in an improvement in speed.

Fedora'nın 40.sürümüne KDE Plasma 6.0'ın geleceği doğrulandı ve X11 desteğiyse bu sürümde bırakılacak. Fedora'nın şu an 38.sürümde olduğunu hatırlatalım ve Fedora 40 şu anlık Mayıs 2024 yılında yayınlanacak gibi gözüküyor. Güzel bir karar bence. Plasma 6.0'ı ben de sabırsızlıkla bekliyorum.

KDE Plasma 6.0 Approved For Fedora 40 - Including Dropping The X11 Session
The Fedora Engineering and Steering Committee (FESCo) has signed off on shipping KDE Plasma 6.0 as the KDE desktop option for Fedora 40

🤖 Yapay Zeka

ChatGPT Plus kısmında artık dokümanlarınızı da ChatGPT'ye yükleyip konuşabileceksiniz. Bu tarz şeyler zaten rakiplerinde vardı ve hatta açık kaynak versiyonlarda da yapabiliyordunuz ama direkt ChatGPT'nin içerisine gelmesi de güzel.

ChatGPT Plus aboneleri için dosya yükleme ve analiz özelliği etkinleştirildi
OpenAI, ChatGPT Plus üyeleri dosya yükleme ve bunlarla çalışma becerisinin yanı sıra çok modlu destek gibi özellikleri yayınladı.

Brave, tarayıcıya sizi takip etmeyen bir YZ ekledi. Bir ücretsiz bir de ücretli versiyonu var. Ücretsiz versiyonda Meta LLama 2 kullanılırken ücretli versiyonun adı Leo 15 dolar olacak. Hangi versiyonu kullanıyor olursanız olun çeviri yapabilme, soru sorabilme, web sayfasını özetleyebilme ve içerik üretme fonksiyonlarını kullanabileceksiniz. Bu arada Brave sizi takip etmediğini söylüyor ama her zaman olduğu gibi sözlerine güvenmek zorunda kalacaksınız. Bence böyle bir alternatif gelmesi güzel. Nasıl çalıştığına bir ara beraber bakabiliriz.

Brave Responds To Bing and ChatGPT With a New ‘Anonymous and Secure’ AI Chatbot - Slashdot
The Brave browser is rolling out a privacy-focused AI assistant named Leo, which the company claims provides “unparalleled privacy” compared to AI chatbot services likes Bing Chat, ChatGPT, Google Bard and others. The Verge reports: Following several months of testing, Leo is now available to use f…

🔒 Güvenlik

Geçtiğimiz aylarda LastPass'ın veritabanlarını sızdırdığından bahsetmiştik ve görünüşe göre o zamandan bu yana 4.4 milyon dolarlık kripto para çalındı. Sızdırılan veritabanlarına nasıl erişildiğini merak ediyorsanız muhtemelen kaba kuvvet saldırısı ile. LastPass kullanıyorsanız ve bu durumdan muzdaripseniz mutlaka ama mutlaka kripto paralarınızı taşıyın.

LastPass breach linked to theft of $4.4 million in crypto
Hackers have stolen $4.4 million in cryptocurrency on October 25th using private keys and passphrases stored in stolen LastPass databases, according to research by crypto fraud researchers who have been researching similar incidents.

KeePassXC'nin beta sürümüne PassKey özelliği geldi. Yani direkt KeePassXC üzerinden biyometrik veri doğrulaması yapabileceksiniz. Ben şu anlık passkey kullanımına çok iyi bakmıyorum ama teknoloji geliyorsa geliyor, özgür yazılım uygulamalarımızın desteklemesi de iyi olur.

Support PassKey Integration (Web Authentication API) · Issue #1870 · keepassxreboot/keepassxc
Recently, the W3C finalized their Candidate Recommendation for the Web Authentication Standard, a new browser feature that allows sites to request user authentication through a standardized API. Im...

🥸 Mahremiyet

Evet önceki haftalarda konuştuğumuz Meta'nın reklam yerine para isteme olayı gerçek oldu. AB kullanıcıları Meta ürünlerinde takip edilip reklam görmek istemiyorlarsa web versiyonunda ayda 10.5 dolar ödeyecekler iOS ve Android versiyonlarındaysa 13.75 dolar ödeyecekler. Yani şu şekilde düşünmek lazım Instagram, Facebook gibi ürünleri bu zamana kadar ücretsiz kullanıyordunuz ama arkada kişi başına ortalama 15 dolar gibi bir fiyat kazanıyordu Facebook. Yani bir şeyinizi veriyordunuz orada aslında. AB bu duruma bir şey diyebilecek mi merak ediyorum.

Facebook and Instagram To Offer Subscription for No Ads in Europe - Slashdot
Meta, in a blog post: To comply with evolving European regulations, we are introducing a new subscription option in the EU, EEA and Switzerland. In November, we will be offering people who use Facebook or Instagram and reside in these regions the choice to continue using these personalised services…

Google'ın CEO'su Sunder Pichai, davada Google'ın, Apple'a ve yüzlerce diğer kuruluşa varsayılan olarak para ödemesinin rekabete karşı olmadığını hatta rekabet için olduğunu söylemiş. Yani aslında Google burada rekabeti arttırıyor odaklandığı mantığa göre. Her madalyonun iki yüzü vardır. Evet bir açıdan para ödemesi bir noktada rekabet arttırabilir ama herkese ödediğinde, herkeste varsayılan olduğunda senin karşında hangi arama motoru nasıl duracak? Geçen hafta 2021 yılında 20 milyar dolara yakın para ödediğinden bahsetmiştik. Her yerde bu derece varsayılan olmasına bence izin verilmemeli.

Alphabet Sundai Pichai testifies in Google antitrust trial
As Uncle Sam releases internal docs on Chrome strategy, MSN, more

Tarayıcılarda "Beni Takip Etme" diye bir özellik var biliyorsunuz ama bunu açtığınızda saygı duyulup duyulmayacağı siteye kalmış bir şey ve bugüne kadar bunun için resmi bir yaptırım yoktu. Bu durum değişebilir çünkü Almanya mahkemesi LinkedIn'e bir kullanıcının tarayıcısında "Beni Takip Etme" özelliği açıksa profilini herkese açık göstermesi için kullanıcıdan özellikle izin alması gerektiğine karar kıldı. Bu durum LinkedIn açısında çok önemli olmayabilir ama "Beni Takip Etme" özelliğine saygı duymayan hatta tarayıcı parmak izi yapıp kötüye kullanan diğer web siteleri için temel oluşturabilir.

Gericht untersagt Datenschutzverstöße von LinkedIn
Landgericht Berlin gibt Klage des vzbv gegen die LinkedIn Ireland Unlimited Company weitgehend statt

Geçtiğimiz haftalarda Norveç'in, Meta'ya davranışlarınızdan reklam oluşturmasını yasakladığını ve ceza kestiğini konuşmuştuk. Görünüşe göre işler büyüdü ve bu Avrupa Birliğinin tamamına geldi. Eğer ki Meta buna uymazsa yıllık cirosunun %4'üne tekabül eden bir ceza yiyebilirmiş. Yalnız benim bu makaleden anladığım kadarıyla Meta tamamen davranışlarınızdan reklam oluşturmasını kaldırması lazım. Yani biraz önce bahsettiğimiz gibi kullanıcıdan izin alması da önemli değil. Direkt davranışlardan yola çıkarak reklam göstermeyeceksin yani. İşler kızışmaya başladı, bakalım neler olacak...

Facebook owner Meta faces EU ban on targeted advertising
The European data regulator has agreed to extend a ban imposed by non-EU member Norway on “behavioural advertising” on Facebook and Instagram to cover all 30 countries in the European Union and the European Economic Area, it said on Wednesday.

Geçtiğimiz haftalarda Google'ın Web Environment Integrity adında yeni bir sistemle web sayfalarına DRM özelliği getirmek istediğini konuşmuştuk. Çok fazla gelen negatif geri dönüşün ardından Google bu kararından vazgeçti ama yarım vazgeçti. Yani bunu normal bütün web sitelere getirmek yerine sadece Android uygulamalarının içerisinde açılan web sitelerine getirecekmiş. Yine iyi bir şey değil bence sonuç olarak web, webdir ama en azından tamamen getirmiyorlar...

Google abandons Web Environment Integrity API proposal
Chocolate Factory to focus on more limited attestation for Android WebViews

Google Play Mağazasında bağımsız bir partinin testinden geçen VPN servislerini uygulamanın açıklamalar kısmından görebileceksiniz. Tabii ki bir VPN'i bağımsız partinin testinden geçmesi otomatik daha güvenli ve gizli yapmaz ama yine de hiç yoktan iyi bir kriterdir. Mağazalarda bir sürü çöp VPN olduğunu varsayacak olursak iyi yönde bir gelişme olarak kabul edebiliriz.

Google Play highlighting VPNs that have undergone an independent security review
Google Play is more prominently surfacing independent security reviews as a banner when searching for VPN apps...

Bu haftanın en komik haberiyse Apple tarafından geliyor! Biliyorsunuz AB, Apple'a üçüncü parti tarayıcı ve mağaza açması gerektiği konusunda baskı yapıyor ve bu görüşmelerin birisinde Apple demiş ki bizde zaten farklı tarayıcı ve mağaza var. Biz Safari'nin 3 farklı versiyonunu yönetiyoruz ve toplamda 5 mağazayla, 5 işletim sistemimiz var diye bir argüman sunmuşlar. Tamam da güzel kardeşim bunların hepsi senin uygulaman ve senin ekosistemin. 5 farklı versiyonunu yönetiyor olsan bile rekabeti, mahremiyeti ve güvenliği engelliyor. Yerse diye davada söylemişler ama AB çocukları yememiş. Eğer ki bu argüman kabul edilseydi çok komik olurdu...

To avoid regulation, Apple said it had three Safari browsers
And with a straight face, too. Brussels didn’t buy it

🎮 Oyun

12 Aralık 2023 tarihinden itibaren Xbox konsollarında artık üçüncü parti kontrolcüler kullanamayacaksınız. Microsoft yaptığı açıklamada bunun nedeninin oyun deneyimini ve performansını korumak olduğunu söylese de asıl neden tabii ki para. Yalnız bu oldukça ilginç bir karar ve tamamen bunu engelleyebilecekler mi soru işareti. Çünkü tahminimce yine yolu bulunup kullanılır. Konsollarda bu tarz üçüncü parti aksesuar ve kontrolcülerin ne kadar kullanıldığı konusunda pek bir fikrim yok ama Xbox kullanıcıları bir süre bu konuda sıkıntı yaşayabilirler.

Xbox will block third-party controllers to “preserve the console experience”
Microsoft announced that unauthorised third-party controllers and accessories will no longer work on Xbox consoles after November.

📰 Bahsetmeye Değer Haberler

Windows 11'e gelen yeni bir güncellemeyle birlikte artık Windows daha fazla sıkıştırılmış dosya tipini destekleyecek. Ek bir uygulama yüklemeden .rar, .7z, .tar ve .tar.gz gibi sıkıştırılmış formatları bilgisayarınızda kullanabileceksiniz. Geç olsun da güç olmasın diyelim.

Windows 11 adds support for 11 file archives, including 7-Zip and RAR
Microsoft says Windows 11 22H2 now natively supports almost a dozen additional archive formats, including RAR, 7-Zip, Tar, and GZ archives.

YouTube'un reklam engellemesiyle ilgili sorun yaşayanlar için bulduğum ana konuyu ziyaret edebilirsiniz. Ublock geliştiricilerinin yazdığı bir yazı var. Orayı takip ederseniz muhtemelen reklam engellemede sorun yaşamayacaksınız. Ek olarak aşağıdaki yazı YouTube reklam engellemenin nasıl çalıştığını basit bir dilde anlatıyor. Merak edenler bakabilir. :)

Youtube’s Anti-adblock and uBlock Origin - And a Dinosaur
Recently, YouTube has been ramping up its anti-adblock effort, and I’ve been watching this closely due to personal interest. This blog post is where I write down what I know.Some BackgroundHere’s...

Apple, M3 yongalı yeni cihazlarını tanıttı. Kısaca değişikliklere göz atacak olursak söylediklerine göre performans konusunda M3'ler, M1'lere göre %30 daha hızlı ve verimlilik konusunda %50 daha iyi. Ek olarak ışın izleme desteği ve AV1 çözücü desteği M3'lere geliyor. Tabii bunlar Apple'ın verileri. İlerleyen zamanlarda bağımsız incelemelere bakmamız gerekecek.

Apple introduces new M3 chip lineup, starting with the M3, M3 Pro, and M3 Max
Apple’s is refreshing three Mac chips at once, in a total of six configurations.

Meta, Threads sosyal medya uygulamasını yayınlamadan önce yazılım camiasında Threads adında başka bir uygulama varmış. Bu uygulama şirketlerin telefon aramalarını, e-postalarının kayıtlarını YZ ile takip etmesini sağlıyor. Meta bu şirkete 4 defa gidip alan adı haklarını satın almak istemiş ve red yedikten sonra şirketin Facebook hesapları kapatılmış. Şu ansa bu şirket Meta'ya 30 gün süre veriyor ve Threads ismini bırakmasını istiyor. Eğer ki bırakmazsa davaya gidilecek. Yalnız Meta gibi bir şirketle davaya girişmek zor iş. Kazanan kim olur az çok tahmin edebiliyoruz ama umarım adalet kazanır diyelim.

A software company called Threads says Meta tried to buy its domain and kicked it off Facebook
A UK-based software company called Threads Software Limited is threatening legal action against Meta over its use of the name Threads.

NVIDIA 545.29.02 Linux sürücüsü stabil etiketiyle yayınlandı. Artık NVIDIA Wayland'de gamma_lut özelliğini destekliyor ve Wayland kullanıcıları gece ışığı efektini kullanabiliyorlar. Test ettim, çalışıyor. Ek olarak Starfield oyunu da Linux NVIDIA kullanıcılarında bu güncellemeyle birlikte daha iyi bir şekilde çalışmaya başladı.

NVIDIA 545.29.02 Linux Graphics Driver Is Out with Wayland Improvements, More - 9to5Linux
NVIDIA 545.29.02 graphics driver for Linux is out now with support for the Night Light feature on GNOME and KDE Plasma desktops on Wayland.

YouTube Premium fiyatları, Türkiye dahil olmak üzere toplam 7 ülkede artıyor. Türkiye'deki artış en çok aile planlarında baş gösteriyor. 59,99₺'den 115,99₺'ye yükseldi fiyat. Bireysel olarak da 29,99₺'ten 59,99₺'ye yükseldi. Ben de YouTube Premium aile paketi kullanıcısıyım. Bu kadar fazla yükselmesi iyi olmadı birdenbire. Türkiye'de kur sorunu var diyebilirsiniz ama diğer ülkelerde de fiyatlandırma bizimki gibi fazla yükseltilmiş. Reklam engelleyicilerini kapatma kararının ardından fiyat konusunda bu kadar agresif davranması iyi olmayacak bence.

YouTube is increasing Premium prices in multiple countries, right after an ad-blocker crackdown
Google is increasing the prices of YouTube Premium and YouTube Music Premium subscriptions in some regions, right after blocking ad-blockers.

🎥 Ne Üretiyorum?

Bu hafta 3 videomuz var. İlkinde Steam ve son şans mevzusunu konuşuyoruz.

 

İkinci videomuzda Webtekno'nun popülerlik ve Linux hakkındaki makalesini okuyoruz ve tartşıyoruz.

 

Son videomuzdaysa Linux Mint'i 2 yıl sonra tekrar kuruyoruz ve inceliyoruz.

 

💽 Haftanın Yazılımı

Geçen hafta bazı sorunlardan dolayı bu kısmı yazamamıştım, kusura bakmayın.

Bu haftanın yazılımı bir web sitesi olacak. youglish.com

Bu yazılım YouTube üzerinde herhangi bir kelimeyi farklı telaffuz eden binlerce videoyu bulmanızı sağlıyor. Böylece bir kelimenin tam telaffuzunu öğrenebiliyorsunuz. Kullanışlı bir yazılım. :)

Improve Your English Pronunciation
When words sound different in isolation vs. in a sentence, look up the pronunciation first in a dictionary, then use https://youglish.com

Bu haftaki bültenin de sonuna geldik dostlar, haftaya görüşmek üzere!