Herkese selamlar dostlar! Yeni bir bölüme hoş geldiniz. Bugün 9 Mart 2025.
Hemen haftanın öne çıkan olayıyla başlayalım!
Bu haftanın en çok konuşulan konularından biri, Mozilla'nın Kullanım Şartları ve Gizlilik Bildirimi üzerinde yaptığı değişiklikler oldu. Mozilla'nın sık sorulan sorular sayfasında yer alan ve kullanıcıların güvenini kazanan şu ifade kaldırıldı:
"Firefox kişisel verilerinizi satar mı?
Hayır. Hiç satmadı, asla satmayacak. Ve sizi bunu yapan birçok reklamcıdan koruyoruz. Firefox ürünleri gizliliğinizi korumak için tasarlanmıştır. Bu bir sözdür."
Bu değişikliğin ardından, Mozilla'nın gizlilik politikasına eklenen şu ifade tartışmanın merkezine oturdu:
"Firefox aracılığıyla bilgi yüklediğinizde veya girdiğinizde, Firefox'u kullanımınızla belirttiğiniz şekilde çevrimiçi içerikte gezinmenize, içerikle etkileşim kurmanıza ve içeriği deneyimlemenize yardımcı olmak için bu bilgileri kullanma konusunda bize münhasır olmayan, telifsiz, dünya çapında geçerli bir lisans verirsiniz."
Bu değişiklikler, kullanıcılar arasında büyük bir endişe yarattı. Tartışmaların odağındaki sorular şunlar oldu:
Bu sorular, Mozilla'nın gizlilik odaklı imajını sorgulatırken, kullanıcılar arasında Firefox'un Chrome'un yolundan gidip gitmediği tartışılmaya başlandı.
Tepkilerin ardından Mozilla, şu açıklamayı yaptı:
"Mozilla sizin hakkınızdaki verileri satmaz (çoğu insanın 'veri satmak' deyince anladığı şekilde) ve sizin hakkınızdaki verileri satın almayız. Şeffaflık için çabaladığımız ve 'veri satışı'nın yasal tanımı bazı yerlerde son derece geniş olduğu için, bildiğiniz ve sevdiğiniz kesin ifadelerden geri adım atmak zorunda kaldık. Ortaklarımızla paylaştığımız verilerin herhangi bir tanımlayıcı bilgiden arındırılmış olduğundan veya yalnızca toplu halde paylaşıldığından emin olmak için hala çok çalışıyoruz."
Mozilla, bu açıklamanın ardından dili biraz daha düzeltti ve şu ifadeyi ekledi:
"Mozilla'ya Firefox'u çalıştırmak için gereken hakları verirsiniz. Bu, Firefox Gizlilik Bildirimi'nde açıkladığımız gibi verilerinizi işlemeyi içerir. Ayrıca, Firefox'a girdiğiniz içerikle talep ettiğiniz şekilde işlem yapmak amacıyla dünya çapında geçerli, telifsiz, münhasır olmayan bir lisansı da içerir. Bu, Mozilla'ya söz konusu içerikte herhangi bir sahiplik hakkı vermez."
Mozilla'nın bu değişiklikleri, şirketin gelir elde etme stratejilerindeki değişimle ilişkilendiriliyor. Özellikle, Google'ın anti-tekel davası nedeniyle Mozilla'nın Google'dan gelir elde edememe ihtimali, şirketin daha agresif kararlar almasına neden olmuş olabilir. Ancak bu aceleci kararlar, Mozilla'nın uzun vadede kullanıcı güvenini kaybetmesine yol açabilir.
Firefox, Chromium karşısında kalan tek bağımsız tarayıcı olsa da, geçmişten bu yana aldığı bu tür kararlar kullanıcıların güvenini sarsmaya devam ediyor.
Opera, tarayıcıyı kontrol edebilen bir yapay zeka asistanı ekledi. Bu asistan, kullanıcıların komutlarını yerine getirerek tarayıcı üzerinden işlemleri gerçekleştirebiliyor. Örneğin, "2000₺'den aşağı bir ayakkabı satın al" gibi bir komut verdiğinizde, sizin için bu işlemi yapabiliyor.
Ancak, bu asistanın en büyük sorunu yavaş çalışması. Promosyon videolarında işlemler 10x veya 4x hızında gösteriliyor, ancak gerçek kullanımda bu kadar hızlı değil. Hatta, yapay zekaya bir işlem yaptırana kadar kendiniz yapmanız çok daha hızlı olabilir.
Opera'nın Çin temelli bir şirket olduğunu ve veri mahremiyeti konusunda geçmişte iyi bir sicile sahip olmadığını hatırlatmakta fayda var. Bu durum, kullanıcıların yapay zeka asistanını kullanırken dikkatli olmasını gerektiriyor.
Bütün bu sorunlara rağmen, bu tür yapay zeka asistanlarının gelecekte çok daha hızlı ve etkili hale geleceğini düşünüyorum. Şimdilik teknoloji henüz yeterince gelişmiş değil, ancak ilerleyen yıllarda bu tür araçların günlük hayatımızda yaygınlaşması muhtemel.
Sızdırılan bilgilere göre, Google, Pixel 10 serisi için yapay zeka odaklı bir yazılım olan Pixel Sense üzerinde çalışıyor. Bu yazılım, kullanıcıdan izin alarak şu uygulamalardan veri çekecek:
ve daha birçok fazlası da zamanla eklenebilir.
Pixel Sense, bu verileri bulutta değil yerelde işleyecek. Bu karar kullanıcıların gizliliği açısından olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak bu kadar kapsamlı veri paylaşımını kabul edip etmeyeceğiniz tamamen size bağlı.
Yapay zekanın bu verileri yerelde işlemesi, telefondaki işlerinizi kolaylaştırmayı hedefliyor. Ancak, bu yazılımın ne kadar iyi çalışacağı ve gerçekten pratik bir fayda sağlayıp sağlamayacağı henüz bilinmiyor. Şu an için elimizde yalnızca sızdırılan bilgiler var ve Google'dan resmi bir açıklama yapılmadı.
En azından verilerin yerelde işlenmesi gizlilik açısından olumlu bir gelişme. Ancak, Pixel Sense'in kullanıcı deneyimini nasıl etkileyeceğini ve ne kadar başarılı olacağını zaman gösterecek.
OpenAI, uzun süredir kâr amacı güden bir şirket yapısına geçmeyi planlıyor. Ancak Elon Musk, bu geçişe karşı çıkarak bunun OpenAI'ın kuruluş ilkelerine ters düştüğünü savunmuş ve mahkemeye başvurmuştu. Musk, OpenAI'ın bu dönüşümünü engellemek için harekete geçmişti.
Hakim, Elon Musk'ın bu isteğini yeterli kanıt olmadığı gerekçesiyle reddetti. Bu karar, OpenAI'ın kâr amacı güden yapıya geçiş sürecindeki bir engelin ortadan kalktığı anlamına geliyor. Ancak bu durum, OpenAI'ın hemen kâr amacı güden bir yapıya dönüşeceği anlamına gelmiyor; süreç halen devam ediyor.
Musk'ın bu noktada durması pek olası görünmüyor. OpenAI'ın bu dönüşümüne yönelik eleştirilerini ve itirazlarını başka yollarla sürdürmesi bekleniyor.
Sesame adlı yapay zeka girişimi, acayip gerçekçi konuşma yeteneklerine sahip bir yapay zeka modeli yayınladı. Bu model, sizinle sohbet ediyor ve şu an sitelerinden ücretsiz olarak test edilebiliyor. Ben de denedim ve OpenAI'ın ileri seviye ses modellerinin bile yanında sönük kaldığını söyleyebilirim.
Bütün bu özellikler, sanki gerçekten bir insanla konuşuyormuşsunuz gibi hissettiriyor.
Şirket, bu modelin bazı önemli noktalarını açık kaynak yapmayı planlıyor.
Model şu an bulutta çalışıyor, bu da sesinizin ve söylediklerinizin kaydedildiği anlamına geliyor. Bu durum, gizlilik konusunda bazı kullanıcıları endişelendirebilir. Eğer bu model açık kaynak olursa ve cihazınızda çalıştırılabilir hale gelirse, çok daha güvenli ve eğlenceli bir deneyim sunabilir.
Google, arama motorunda yalnızca yapay zekanın cevap verdiği bir modu test ediyor. Bu modda, geleneksel olarak gördüğünüz 10 bağlantı yerine yapay zekanın doğrudan cevap verdiği bir sistem sunuluyor. ChatGPT'nin arama motoru gibi çalışacak bir deneyim olarak düşünebilirsiniz.
Şu an için bu sistemin varsayılan hale gelip gelmeyeceği bilinmiyor. Ancak eğer bu sistem mevcut arama motorunun yerini alırsa:
Google'ın bu sistemi varsayılan hale getirmesi yakın zamanda pek olası görünmüyor. Ancak bu testler sırasında karşılaşılan problemler çözülürse, gelecekte işler değişebilir.
Amazon, Prime Video platformunda yapay zeka destekli dublaj sistemini test eden bir program başlattı. Bu sistem, birkaç film ve dizide AI destekli çeviriler sunuyor. Amazon, bu projede yerelleştirme uzmanları ile yapay zeka modellerinin işbirliği yaptığı hibrit bir model kullandığını açıkladı.
Bugüne kadar yapay zeka ile yapılan dublajlar, genellikle doğal olmayan ses tonları ve duygudan yoksun performansları nedeniyle eleştiriliyor. YouTube da benzer bir sistemi test ediyor, ancak şu an için bu teknolojinin sonuçları tatmin edici değil.
Prime Video'nun hibrit yaklaşımı, bu sorunları aşmayı hedefliyor, ancak sonuçların nasıl olduğu henüz net değil.
Yapay zeka dublajı, gelecekte yerelleştirme süreçlerini hızlandırabilir ve maliyetleri düşürebilir. Ancak, şu anki teknolojiyle yapılmış bir dublaj izlemek pek cazip görünmüyor. Prime Video'nun hibrit modeli, bu alanda bir fark yaratabilir, ancak sonuçların ne kadar başarılı olduğunu görmek için biraz daha zamana ihtiyaç var.
Firefox, yeni yayınladığı 136. versiyonuyla önemli bir özellik ekledi: dikey sekme desteği. Dikey sekmeler, özellikle çok sayıda sekme açan kullanıcılar için daha düzenli ve kolay bir deneyim sunuyor. Bu özellik, artık Firefox'ta native olarak kullanılabiliyor.
Dikey sekmeler, sekme yönetimini daha pratik hale getiriyor ve ekran alanını daha verimli kullanmanızı sağlıyor. Yıllardır dikey sekme kullanan biri olarak, bu özelliğin Firefox'a gelmesi oldukça sevindirici bir gelişme.
Her ne kadar Firefox artık yerel bir dikey sekme desteği sunsa da, Sideberry gibi eklentiler, sekme yönetiminde çok daha fazla özelleştirme ve kontrol sağlıyor. Sideberry, şu an için başka hiçbir tarayıcıda bulunmayan benzersiz bir sekme yönetimi deneyimi sunuyor. Bu nedenle, ben Sideberry kullanmaya devam edeceğim.
Firefox'un bu adımı, kullanıcı deneyimini geliştirme konusunda olumlu bir ilerleme. Ancak, yerel dikey sekme desteğinin Sideberry gibi güçlü eklentilerle rekabet edebilmesi için daha fazla geliştirilmesi gerekiyor.
AMD'nin CES 2025'te duyurduğu Radeon RX 9070 serisi, 6 Mart 2025 itibarıyla satışa sunuldu. Bu kartlar, RDNA4 mimarisi ile geliyor ve üst-orta segment kullanıcıları hedefliyor. Özellikle 1440p ve 4K çözünürlükte oyun oynamak isteyenler için ideal bir seçenek.
AMD'nin yaptığı testlere göre:
Kartların fiyatları rekabetçi görünüyor:
AMD Radeon RX 9070 serisi, fiyat/performans açısından oldukça iddialı görünüyor. Ancak, gerçek kullanıcı deneyimleri ve üreticilerin fiyat politikaları bu kartların başarısını belirleyecek.
AMD'nin yeni çıkan RX 9000 serisi ekran kartları, yalnızca UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) sistemleri destekleyecek. Eğer eski tip BIOS kullanıyorsanız, bu kartlar ya çalışmayacak ya da resmi olarak desteklenmeyecek.
Bu durum, eski sistemlerde RX 9000 serisi kartları kullanmayı planlayanlar için bir engel olabilir. Ancak, bu tarz yeni nesil kartları alan kullanıcıların büyük çoğunluğu zaten UEFI sistem kullanıyor. Dolayısıyla, bu değişikliğin çoğu kullanıcı için bir sorun yaratması beklenmiyor.
NVIDIA'nın RTX 5070 ekran kartı bu hafta raflarda yerini aldı ve bağımsız incelemeler yayınlanmaya başladı. NVIDIA CEO'sunun, "549 dolara 4090 performansı" iddiasının gerçeği yansıtmadığı net bir şekilde ortaya çıktı. Kart, render alma hızlarında 4080 veya 4070 Ti'ı bile geçemiyor ve geçen yılın 4070 Super modelinden yalnızca %5-6 oranında daha iyi performans sunuyor.
CEO'nun bahsettiği 4090 performansı, yalnızca oyunlarda "Multi Frame Generation" özelliği açıldığında gerçekleşiyor.
RTX 5070'in genel performansına hızlıca göz atalım:
Eğer 4K oyun oynamayacaksanız, RTX 5070'i tercih etmek pek mantıklı görünmüyor. NVIDIA'nın rekabet eksikliği nedeniyle bu tarz kartları piyasaya kolayca sürebilmesi, kullanıcılar için hayal kırıklığı yaratıyor.
Apple, MacBook Air modellerini yeni M4 çipleriyle güncelledi. Tasarımsal olarak önceki modellerle aynı kalan cihazlar, yalnızca donanımsal anlamda daha güçlü hale geliyor.
Apple, yeni MacBook Air modellerinde fiyatları düşürdü:
Apple, Mac Studio modellerine 2 yıl aradan sonra çip güncellemesi yaptı. Yeni modeller, M4 Max ve M3 Ultra çipleriyle geliyor.
Her iki modelde de şu portlar bulunuyor:
Öndeki portlar:
Apple, Mac Studio'yu hem M4 Max hem de M3 Ultra çipleriyle güncelleyerek performans seçeneklerini genişletti. Daha güçlü çipler, artırılabilir RAM ve depolama seçenekleriyle Mac Studio, profesyonel kullanıcılar için oldukça cazip bir seçenek olmaya devam ediyor.
Brezilya, Apple'a App Store dışından uygulama yüklemeyi açması için 90 gün süre verdi. Bu karar Apple'ın uygulama mağazası üzerindeki tekelini kırmayı hedefliyor. Eğer Apple bu süre içinde gereklilikleri yerine getirmezse, cezalarla karşılaşabilir.
Apple, benzer bir düzenlemeyi Avrupa Birliği'nde (AB) uygulamak zorunda kalmıştı. AB'deki kullanıcılar artık cihazlarına üçüncü parti uygulama mağazaları yükleyebiliyorlar. Ancak Apple bu süreci olabildiğince zorlaştırıyor ve sistem henüz mükemmel değil. Yine de, bu gelişme kullanıcılar için önemli bir adım.
Benzer bir zorunluluğun Türkiye'deki yetkililer tarafından da getirilmesi, kullanıcılar için faydalı olabilir. Üçüncü parti mağazalar, uygulama çeşitliliğini artırabilir ve kullanıcıların Apple'ın sıkı kontrolünden kurtulmasını sağlayabilir.
Hosting Dünyam, uygun fiyatlı VPS ve VDS çözümleri sunarak kendi web sitenizi, VPN'inizi veya diğer araçlarınızı kolayca kurmanıza olanak sağlıyor.
İstanbul lokasyonunda çalışan kaliteli VDS'ler için hemen buraya tıklayabilirsiniz. Bültene sponsor oldukları için Hosting Dünyam'a teşekkür ediyoruz.
Bu hafta birçok VPN protokolüyle evde kendi sunucunuzu nasıl kurabileceğinizi gösteriyorum.
Bu haftaki bültenin de sonuna geldik, haftaya görüşmek üzere!